left
 
 
   
right
Ana Sayfa
Pazar, 19 Kasm 2017
 
 
Ana Sayfa
Yazarlarmz
Haberler
TV Programları
ner Grcan Ktphanesi
Kadın Meclisi
Bize Ulan
ilingir Sofrasna Sabotaj Yazdr E-posta
Yazar Rahmi Yldrm   
Cuma, 11 Mart 2005

Ehli keyfin sofras çilingir sofras olarak biliniyor.

Çilingir sofralarnda anlatlan bir efsaneye göre, bu deyim Osmanl döneminden kalm. Osmanl saraynda padiaha sunulacak yemei önceden tadan görevlilere, Farsça bir sözcükle çenigir deniyor. Çenigirin tadna bakaca yemekler küçük tabaklarda önüne geliyor. te tadmlk yemeklerin bulunduu bu sofraya çenigir sofras deniyor.

Rak sofralar da küçük tabaklarda -karn doyurmalk deil- tadmlk mezelerden olutuu için, önceleri çenigir sofras olarak adlandrlm. Sonralar bu deyimin yerini çilingir sofras alm.

Baka bir efsaneye göre ise, çilingir sofras deyiminin mezelerin tadmlk olmasyla pek ilgisi yok. Deyimin kökeni raknn marifetinde gizli. Rak masasnda insann sr kaplar birer birer açlr, insanlar yüzlerindeki maskeyi atarak kendileri olurlar, yani kendi özlerini gerçek kiiliklerini ortaya sererler. te rak, bir çilingir marifetiyle insann kiiliini sergilemesini salad için rak içilen sofralara da çilingir sofras denir.

ahsen, raknn insann gizli dünyasnn kaplarn çilingir gibi açt efsanesini daha gerçekçi ve sevimli buluyorum. Çünkü, ayk sohbetlerde uygulanan sansür, çilingir sofralarndaki sohbetlerde ikinci üçüncü kadehten sonra etkisini yitirir, sohbet samimileir.

Aykken sahip olunan önyarg, sevgisizlik ve öfke kadehler boaldkça kaybolur; çilingir sofralar demokratik ve sansürsüz bir foruma, hatta daha ileri bir deyile toplu terapi seanslarna dönüür. Bu yüzden air Metin Elolu, rakya "iede durduu gibi durmaz ki kafir / tutar insana yaamay sevdirir" diye kaside yazar.

Raknn bu çilingir marifetinden olsa gerek, sofrada ilk kadehler "içelim açlalm güzelleelim" temennisiyle tokuturulur.

Çilingir sofralarnda hüzün var

Çilingir sofrasna "içelim açlalm güzelleelim" temennisiyle oturulsa da, sahte rak faciasndan bu yana artk pek öyle deil. Sahte rakya gerçek yaamlar kaptranlarn says bir haftada 25'e ulanca, çilingir sofralarnn dilek ve temennileri hayli deiti.

Deien dilek, temenni ve davran kalplarn Günaydn gazetesinden Hakan Köksal ve Utku Gürtunca derlemiler. (Günaydn, 4 Mart 2005)

ki kafadarn tespitlerine göre, gerçek rak dolu ilk kadehler kaldrlrken, "Haydi beyler ho geldiniz" denirdi. Sahte rakdan bu yana artk ilk kadehlerde "Hakknz helal edin" deniyor.

Çilingir sofralarndaki deiim sadece bu kadar deil. Gerçek rak içilirken, ho geldin faslndan sonra, "çelim güzelleelim" denirdi. Sahte rakdan bu yana, artk sofra ehli "çelim helalleelim" temennisinde bulunuyor.

Gerçek rak içilirken "En kötü günümüz böyle olsun" denir. Sahte rakda ise en son gün olaca hemen hemen kesindir.

Gerçek rak, içene keyif verir. Sahte raknn olduu sofrada ise içenin hayat bir film eridi gibi gözlerinin önünden akp gider.

Gerçek rakya su katldnda beyazlar. Sahte rakda ise beyazlaan rak deildir, içenin yüzü bembeyaz olur.

Gerçek rak adam en fazla küfelik yapar. Sahte rak ise adam tabutluk yapar.

Kadehteki rak gerçekse kadeh boaldnda garson, "Tazeleyim mi abi?" diye sorar. Sahte rakda ise sorulacak soru, "Hangi yaknnz arayalm abi?" sorusudur.

Gerçek rak içilirken, masalarn arasnda çi köfteci ya da buzlu bademci dolar. Sahte rakda ise masalarn arasnda dolaan satc, "irmik helvanza fstk ister misiniz?" diye sorar.

Özetle, sahte rakyla ilgili her anlatmn sonunda ölüm var; çilingir sofralarnda 25 sofra ehlini sahte rakya kaptrmann hüznü var.

Kimi tuttuu futbol takmnn galibiyetini kutlarken sahte rakya kurban gitmi.

Kimi sevgilisinden ayrlmann hüznünü datmak isterken bilmeden sahte rakya saldrm.

Bir dieri iten atlmann kederini arkadalaryla dostlaryla paylamak isterken bu kez sahte raknn kurban olmu.

Bir baba, olunun bilerek ikram ettii sahte rakyla hayata veda etmi.

Gazetelerin yazd doruysa en ilginci de, müterilerine sahte rak satan lokanta sahibi de ayn rakdan içmi, sizlere ömür...

Akl da iptal

Vahi kapitalizm deyip geçilecek basitlikte deil. ngiliz sendikac Dunning diyordu ki:

"Sermaye, güvenli yüzde10 kâr ile her yerde çalmaya razdr; kesin yüzde 20, itahn kabartr; yüzde 50, küstahlatrr; yüzde 100, bütün insani yasalar ayaklar altna aldrr; yüzde 300 kâr uruna ilemeyecei cinayet, atlmayaca tehlike yoktur, sahibini bile astrr." (T. J. Dunning. aktaran Marks, Kapital, Cilt: I, s. 779)

19'uncu yüzyln gariban ngiliz sendikacsnn havsalasndaki, kapitalisti insanlktan çkaracak kâr en fazla yüzde 300'de kalm. Türkiye'de hükümetin kaçak sahte rakdaki kâr marjn yüzde 1000'e yükseltmesini görse kimbilir ne derdi.

Kâr oran yükseldikçe kapitalistin göze alaca tehlike de büyür. Bunda anlalmayacak bir ey yok. ngiliz sendikacnn demesine göre, kapitalist, ucunda öldürülmek olsa bile yüzde 300 kâr uruna her tehlikeyi göze alr.

Fakat, u da anlalr bir eydir ki, en vahi kapitalist bile akln tümüyle yitirmez, "Yarn ne olur, baka nereye yatrm yaparm?" hesabyla hareket eder.

Bizim lokantac küçük kapitalistin anlalan böyle bir hesab olmam. Ya da, ngiliz sendikacnn bile tahmin edemedii yüzde 1000 kâr, sadece insani duygularn deil, akln da bandan alm; müterisine ikram ettii zehri kendisi de içmi.

Lokantac küçük kapitalist bilmeden sahte rak ikram etmi ve kendisi de içmi olamaz. Sahte raky 100 metre uzaktan tanmayacak bir lokantac herhalde yoktur.

Bu durumda sahte raky niçin lokantasna soktuu ve kendisi de içtii sorusunun yantn sadece kendisi bilir; ama, küfelik deil tabutluk olduuna göre örenme olana yok.

Kimbilir, belki de eski günlerin sahte rak vukuatlarndan bir fark olmadn sanmtr.

Okuldan arkadam kdemli hakim Hasan Mutlu'nun gerçek bir mahkeme dosyasndan anlattna göre, Cumhuriyetin ilk yllarnda yine stanbul'da yüklü miktarda sahte rak ele geçirilir. Yakalanan zanllar apar topar mahkemeye sevk edilirler. Mahkeme, ele geçirilen raklarn sahte olup olmadn belirlemek için bilirkii incelemesi ister. Ancak, ele geçirilen raky tahlil edecek ne laboratuvar vardr, ne de kimya mühendisi. Zorunluluk karsnda, bir eczac ile rakdan anlayan kii olarak üç akamc bilirkii diye atanr. Bilirkii heyetinin incelemesi iki hafta sürer. Ele geçen sahte raknn çou tahlil çalmalarnda tüketilir. Nihayet hazrlanan rapor mahkemeye sunulur. Bilikii raporu ksa ve özdür: "Yakalanan raklar kesinlikle sahtedir. TEKEL bu kadar güzel rak yapamaz." 

 
< nceki   Sonraki >

Yorumlar

u anda herhangi bir yorum yaplmam - Aadaki formu kullanarak yorum ekleyebilirsiniz...


Sayfa 1 / 0 ( 0 yorum )

Bu makale iin yorum ekleyin: ilingir Sofrasna Sabotaj ...

sim (gerekli)

E-Posta (gerekli)
E-Posta adresiniz sitede grntlenmeyecektir
Web Siteniz

Yorum

Image
"Bir yandan batnn içi snf, öte yandan Asya ve Afrika'nn köleletirilmi halklar milletler aras sermayenin kendilerini ykmak ve efendilerine büyük çkarlar salamak için köle durumuna getirilmek istediini anlad ve sömürge politikasnn iledii suç Dünya içilerince kavrand gün burjuvazinin gücü sona erecektir."
22 Ekim 1922
Gazi Mustafa Kemal Atatürk 
 
Makaleler: 2757
Web Linkleri: 3
Ziyaretiler: 31368609
Syndicate
 
left
Top! Top!
right