DÖRDÜNCÜ ORDU MEDYA 

Üsteğmen Rahmi, “solcu olduğu için” ordudan atıldı. Gazeteci Rahmi Yıldırım oldu. Pek boyun eğmeyen, öyle kimi cumhuriyetçinin de, kimi demokratın da pek hoşlanmadığı türden. Çok habere, çok yazıya imza attı. “OYAK düzenini, sermayenin paşalarını, paşaların sermayelerini” eleştiren yazılar da yazdı. Yargılandı, beraat etti. Bu hukuk öyküsünü “Sermayenin Paşaları” adıyla kitaplaştırdı. İçinden çıktığı orduya “sol”dan bakan üsteğmen Rahmi, şimdi de gazeteci Rahmi olarak, “Dördüncü Ordu Medya”da savaşın medyasına “sol”dan bakıyor.
Umur TALU
 
Çağımızın en etkili ideolojik aygıtlarından medya, toplumsal yapı ve ilişkilerin meşrulaştırılmasında, hegomanya kurulmasında belirleyici bir rol oynamaktadır. Noam Chomsky’in tanımlamasıyla “rıza üreten” medya, propagandanın yeni yöntemlerini uygulayarak kamuoyu oluşturmakta, gerçekte çıkarlarına aykırı şeyleri halka kabul ettirmektedir.
Medyanın bu işlevi toplumsal mücadelenin yükseldiği ya da savaş dönemlerinde daha net biçimde gözlemlenebilmektedir: Gazete, radyo ve televizyonlar, manşetleriyle, haber ve yorumlarıyla egemen gücün işaret ettiği doğrultuda halkı yönlendirmekte; genel yayın yönetmenleri ve köşe yazarları bir ordunun komutanları ve kurmayları gibi savaşın medya cephesini idare etmektedirler.
Rahmi Yıldırım, devletin bu ideolojik aygıtını Dördüncü Ordu Medya kitabında belgeleriyle deşifre etmektedir. Kitap, adeta medyanın suçüstü belgesi niteliği taşımaktadır.
12 Eylül Askeri Darbesi liderinin imzaladığı kararnameyle TSK’den çıkartılıp tutuklanan, mahkemede berat eden re’sen emekli üsteğmen Rahmi Yıldırım, savaş sanatını öğrendiği ve sınır boylarında görev yaptığı dönemlerdeki toplumsal duyarlılığını, bu kez gazeteci kimliğiyle büyüteç altına aldığı medyayı sorgulayarak ortaya koymaktadır.
Dördüncü Ordu Medya, okuyucuların vicdanında bugünkü medyanın mahkûmiyet kararı olarak kayda geçecek, bir başucu kitabıdır.
Metin Aksoy
 
 
SUNUŞ VE TEŞEKKÜR
 
İktisatçılar arasında anlatılan (Aydın, 2009) bir öykücüğe göre, iktisat hocası ilk derste söze şöyle başladı:
— Öğrencilerim, birazdan size on dakika içinde ilk iktisat dersini vereceğim. Bu on dakika yeterli olacak. Geri kalan zamanda, yani bütün bir dönem boyunca, "zenginlerin yazdırdığı" müfredatı okuyacağız.
İktisat hocası sözlerini şöyle sürdürdü:
— Arkadaşlarım, iktisat üçe ayrılır: Ticaret, siyaset, savaş.
1- Bir milyon dolara kadar para kazanmak isteyenler ticaret,
2- Bir milyar dolara kadar para kazanmak isteyenler siyaset,
3- Daha çok kazanmak isteyenler savaş yaparlar!
Öykücüğün kahramanı iktisat hocası ünlü savaş kuramcısı Clausewitz’ten esinlenerek mi savaşı iktisadî faaliyet olarak nitelendirdi, bilinmez. Gerçekten de bu kitapta okuyacağınız üzere Clausewitz, savaşı sadece siyasetin başka araçlarla devamı olarak görmemekte, iktisadî faaliyet olarak da tanımlamaktadır.
Savaş, kan ve can karşılığında elde edilen ekonomik ve politik çıkarlar diye tanımlansa da, halklar hiçbir zaman güle oynaya savaşa gitmediler. Halkları savaşmaya razı etme işi, kapitalizm öncesinde en başta tapınak bürokratlarının işiydi. Günümüzde medya başlığı altında sıralanan gazete, radyo, televizyon gibi kitle iletişim araçları, savaşı meşrulaştırmada tapınakları da geride bırakacak derecede önem kazandı.
Bu kitapta, barış döneminde egemen sınıfın sömürü ve baskısını zihinlerde bulanıklaştıran, sınıfsal ayrıcalık ve egemenliği meşrulaştıran, ezilen sınıfların düzene ikna ve itaatinin sağlanmasına katkıda bulunan medyanın, savaş ve diplomasi söz konusu olduğunda emper­yalist sömürüyü ve hegemonyayı zihinlerde bulanıklaştırıp meşrulaştırması üzerinde durulmaktadır.
Kitapta, kamu gözcüsü, “dördüncü güç” yanılsamasıyla egemen sınıf iktida­rına ve sermaye birikimine ortak olan medyanın,  savaş döneminde psikolojik harp aygıtına dönüştüğü, profesyo­nelleşen enformasyon yönetimi sonucu “savaşın dördüncü ordusu” haline geldiği vurgulanmaktadır.
Yanı sıra, gazetecilik ahlak bildirgelerinde ve BM sözleşmelerinde, halklar, uluslar ve dinsel topluluklar arasında kin ve düşmanlığı, ayrımcılığı tahrik edici ­yayınları ve savaş propagandasını yasaklayan, gazetecilerin barışı savunmakla yükümlü olduklarını ifade eden etik ilkeler anımsatılmaktadır.
Bağımsız Eğitimciler Sendikası’nın “Türkiye’de Okuma Alışkanlığı” başlıklı raporuna göre, Türkiye’de kitap temel ihtiyaçlar sıralamasında 235’inci sıradadır. Televizyon karşısında günde ortalama beş saat geçiren Türkiye insanı kitap okumaya yılda ancak altı saat ayırmaktadır. Kitap okuma alışkanlığı bakımından Afrika’nın da gerisinde kalan ülkemizde kitap okumaya ayrılan süre, Dünya ortalamasının 3’te 1’i kadardır. Okunan kitaplar da çoğunlukla aşk ve cinsellik üzerinedir (Hürriyet, 22 Nisan 2008).
Bu ortamda, konusu bakımından sıkıcı sayılabilecek bu kitabı yazmak ve basmak, cesaret örneği olarak kabul edilmelidir.
Kitabın yazımı hayli zahmetli oldu. Yazım sırasında kaynak temini konusundaki yardımları, içeriğe ilişkin görüş ve önerileri, titiz düzeltmelerinden dolayı Metin Aksoy’a ne kadar teşekkür etsem azdır.
Yine kaynak temini konusundaki yardımları ve teşvik edici değerlendirmelerinden dolayı Doç. Dr. Ruhdan Uzun’a teşekkür ederim.
Nihayet, basım aşamasında Karınca Yayınları’nın ilgisine, özellikle Sadullah Hatam’ın editör olarak katkılarına, içeriğe ilişkin dostane eleştirilerine teşekkürü borç bilirim.
Kitap, medya çalışanlarını barış gazeteciliğine teşvik edici mütevazı katkılarda bulunabilirse, amacına ulaşmış olacaktır.
Rahmi Yıldırım
Nisan 2010
Ankara
 
 
İÇİNDEKİLER
“MEHMETÇİK” GAZETECİDEN EMBEDDED GAZETECİYE
 
SAVAŞIN EKONOMİ POLİTİĞİ
 
BARIŞTA DÖRDÜNCÜ GÜÇ
 
SAVAŞTA “DÖRDÜNCÜ ORDU”
 
SAVAŞ GAZETECİLİĞİ YA DA “KAMU YALANCILIĞI”
Kırım Savaşı’nda Realist Gazetecilik
İspanya-Amerika Savaşının Muharip Gazetecileri
Birinci Dünya Savaşı ve “Kamu Yalancısı”
Radyolar Arasında İkinci Dünya Savaşı
İkinci Dünya Savaşı’nda Türkiye’de Propaganda
Soğuk Savaş ve Propaganda
Kore Savaşı’nda Yalan Habercilik
Domuzlar Körfezi’nde Suya Gömülen Gazetecilik
Vietnam’da Televizyon Savaşı
Halkla İlişkiler Şirketinin Çıkardığı Savaş
Irak’ın İşgalinde Kitle İmha Silahı Dezenformasyonu
 
KARDAK’IN MUHARİP GAZETECİLERİ
 
MEDYA VE 11 EYLÜL SALDIRILARI
 
TÜRK MEDYASINDA ÜÇÜNCÜ DÜNYA SAVAŞI
 
MEDYANIN IRAK’I İŞGAL OPERASYONU
 
BOMBACI, BORSACI VE AMERİKANCI MEDYA
Kafa Kopartan Habertürk
Bağdat Ekspresi’ni Kaçırmaktan Mahzun Milliyet
“Türkiye Türklerindir”, Irak da Amerikalıların
“Radikal” Savaş Çığırtkanı
Talih Kuşunun Uçmasıyla Mahzun Vatan
“Kelle Avcısı” Sabah
Akşam’dan Akşam’a Savaş ve Barış
Irak’ın İşgali ve İslamcı Gazeteler
“Dünden Bugüne” (Pentagon’a) Tercüman
Emperyalizme Övgü
Savaş Karşıtlarına Sövgü
 
DÖRDÜNCÜ KUVVET - BEŞİNCİ KOL
Sömürge Tipi Kapitalizm
Sömürge Tipi Aydınlar
İyi Amerikan Vatandaşları?
“ABD Yazarları Maaşa Bağlar”
Pentagon Basına Fiyat Biçti
Maaşa Bağlanmanın Tarihçesi
Savaş Vurgunu
Psikolojik Savaşın Paralı ve Pahalı Askerleri
Savaşın Cumhuriyetçileri ve Liberalleri
 
ATEŞ ALTINDAKİ GAZETECİLER
EMBEDDED GAZETECİLİKTEN BARIŞ GAZETECİLİĞİNE
SAVAŞA HAYIR!
Şiir haklıdır, şair de…
 
KAYNAKÇA