90. yılını kutladığımız  TBMM açılışı ve sonrası, o günlerin ruhu anlaşılmadıkça açıklanamaz. Cumhuriyet , Halkçılık demektir. 13 eylül 1920 tarihi, 29 Ekim 1923 ün den önce Cumhuriyetin (Halkçılık’ın) ilanıdır. Kurtuluş savaşını yapanların ana sözleşmesidir.. 

Kurtuluş savaşından sonra  Cumhuriyet'in sadece kabı kalmış, içi boşaltılmıştır.Halkçılık ruhu koparılıp atılmıştır. Bu ruha sahip çıkanlar bölücü  vatan haini olarak suçlandırmıştır. Savaş sırasında bölücü olmayan kavramlar barış zamanında tehlikeli ve bölücü olmuştur. Cumhur’un tepesine bir azınlık çöreklenmiş, kendi düşüncelerini kurucu irade, cumhuriyet’in değerleri, değiştirilemeyecek anayasa maddeleri diye geviş getirircesine utanmadan tekrarlamaktadırlar

.

 Hırsız ev sahibini bastırmaktadır.

Aşağıda sunduğum belgeler, kurucu iradeyi, cumhuriyet değerlerini ortaya koymaktadır. Lütfen şuralar ( meclisler)örgütlenmesine, hiçbir dil ırk ve din dayatmadığına dikkat edin Bu sözleşmeyi bozanların korkularını anlayın. Kimin bölücü olduğunu sorgulayın. Halk taleplerine terör uygulayanların gerçek terörist olduğunu sergileyelim

Kısaca Hakimiyet kayıtsız şartsız milletindir.

 "Halkçılık Programı" olarak anılan bu metin, Büyük Millet Meclisi Reisi Mustafa Kemal'in imzasıyla Heyeti. Vekile (Bakanlar Kurulu) adına Anayasa Tasarısı olarak Büyük Millet Meclisi'ne sunuldu. 13 Eylül 1920 tarihini taşıyan tasan, Meclis'in 18 Eylül 1920 günlü oturumunda okundu.

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına

Vekiller heyetinin, siyasi, toplumsal, idari ve askeri görüşlerini özetleyen ve idari teşkilat hakkındaki kararlarını içeren programını Büyük Millet Meclisi'ne sunuyorum. Bu esaslara dayanarak düzenlenmesi gereken kanun taşanlarının da sunulacağı arz olunur.

 Büyük Millet Meclisi Başkanı Mustafa Kemal

1)         Türkiye Büyük Millet Meclisi, milli sınırları içinde hayat ve bağımsızlığını sağlamak ve hilafet ve saltanat makamını kurtarmak yeminiyle kurulmuştur.

2)         Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti, hayatı ve bağımsızlığını kurtarmayı tek gaye bildiği halkı, emperyalizm ve kapitalizmin tahakküm ve zulmünden kurtararak, idare hâkimiyetinin gerçek sahibi kılmakla amacına ulaşacağı inancındadır.

3)         Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti, milletin hayat ve bağımsızlığına kasteden emperyalist ve kapitalist düşmanların tecavüzlerine karsı milleti savunmayı ve dış düşmanlarla birleşerek milleti aldatmaya ve karıştırmaya çalışan iç hainlerin cezalandırılması için orduyu kuvvetlendirmeyi ve onu milli bağımsızlığın dayanağı bilmeyi görev sayar.

4)         Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti, halkın maruz kaldığı sefalet nedenleriyle mücadele, mutluluk ve refah sebep ve araçlarını sağlamayı esas ilkesi sayar, Bu nedenle; toprak, eğitim, adliye, maliye, iktisat ve genel toplumsal faaliyetlerde çağın gereğine ve halkın gerçek ihtiyacına göre gerekli olan yenilikleri ve kuruluşları yaratmayı başlıca görev kabul eder. Ancak, Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti, gaye ve maksatlarını temin için, bütün çalışmalarında, millet ve memleketin uğradığı fiili saldırı ve kargaşalığa karşı, milletin birlik ve beraberliğini bozmaktan ve savunma ve savaşma kuvvet ve kudretini zayıflatmaktan önemle kaçınır. Siyasi ve toplumsal ilkelerini milletin ruhundan almaya önem veren Büyük Millet Meclisi Hükümeti, bu İlkelerin uygulanmasında milletin gerçek eğilim ve İhtiyaçlarım göz önünde bulundurur.

5)         Hilafet ve saltanat makamının kurtarılması başarıldıktan sonra, İslam Halifesi Padişah, kanuni esaslar dairesinde saygın ve yüce yerini alır.

6)         Hâkimiyet kayıtsız şartsız milletindir. İdare tarzı, halkın kendi kaderini bizzat ve fiilen idare etmesi esasına dayanır.

7)         İcra gücü ve yasama yetkisi milletin tek ve gerçek temsilcisi olan Büyük Millet Meclisi'nde gerçekleşir ve toplanır.

8)         Türkiye Halk Hükümeti, Büyük Millet Meclisi tarafından idare olunur. Ve "Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti" adını taşır.

9)         Büyük Millet Meclisi, iller halkınca genel oyla seçilmiş üyelerden oluşur.

10)       Büyük Millet Meclisi üyelerinin sayısı her elli bin nüfusta bir üye olmak suretiyle belirlenir.

11)       Büyük Millet Meclisi'nin seçimi iki yılda bir yapılır. Seçilen üyenin üyelik süresi iki yıldan ibaret olup, tekrar seçilme hakkı vardır. Büyük Millet Meclisi üyelerinin her biri, kendini seçen ilin ayrıca vekili olmayıp bütün milletin vekilidir.

12)       Büyük Millet Meclisi, her sene Kasım ayı başında, davetsiz olarak toplanır.

13)       Büyük Millet Meclisi üyeleri, her toplantı başlangıcından dört ay sonra, Büyük Millet Meclisi'ne ait bütün hak ve yetkilere sahip olmak ve gelecek toplantı dönemine kadar toplantı halini muhafaza etmek üzere, her ilden asgari birer üye bulunacak şekilde içlerinden üçte birini gizli oyla seçer.

Bütün kanunların çıkarılması ve değiştirilmesi, kaldırılması ve antlaşma ve barış sözleşmesi ve savaş ilanı Büyük Millet Meclisi'nin esas haklarındandır.

14)       Büyük Millet Meclisi Hükümeti, bölündüğü daireleri, Özel kanununa göre seçilmiş olan vekiller vasıtasıyla, başkanının yönetiminde idare eder. Geri kalan meclis üyeleri, işlerin yapılması için vekillere yol gösterir ve lüzumunda onları değiştirirler.

15)       Ordu, yalnız Büyük Millet Meclisi'nin ordusudur. Emir ve kumanda yetkisi Büyük Millet Meclisi'nin manevi şahsiyetinde olup, emir ve kumandayla ilgili işler Erkânı Harbiyeyi Umumiye Vekâleti (Genelkurmay) tarafından görülür.

16)             Büyük Millet Meclisi Başkanı ayni zamanda İcra Vekilleri Heyeti'nin de (Bakanlar Kurulu) başkanıdır. Meclis Başkam sıfatıyla Meclis adına imza koymaya ve kararları onaylama yetkisine sahiptir.

İdare

18)       Türkiye, coğrafi durum ve iktisadi ilişkiler açısından illere, iller ilçelere bölünmüş olup, ilçeler de bucaklardan oluşur.

19)       İl, mahalli işlerde manevi şahsiyete ve tam olarak muhtariyete sahiptir. İç ve dış siyaset, askeri işler, uluslararası iktisadi ilişkiler ve hükümetin genel vergileri ile yararları birden çok ili kapsayan konular dışında olmak üzere, Büyük Millet Meclisi'nce çıkarılacak kanunlara göre bütün eğitim, sağlık, iktisat, tarım, ulaştırma ve yardım toplama işlerinin idaresi "il meclislerinin" yetkisi dâhilindedir.

20) İl meclisleri, beş bin nüfusta bir üye itibariyle ve genel oyla il halkınca seçilmiş üyelerden oluşur, il meclislerinin seçim devresi, Büyük Millet Meclisi'nin seçim devresi kadardır, Toplanma süreleri yılda iki aydır.

22) İlde Büyük Millet Meclisi'nin vekil ve temsilcisi olmak üzere vali bulunur; vali, Büyük Millet Meclisi Hükümeti taralından tayin olu­nup, görevi, Hükümetin genel ve ortak görevlerini yerine getirmektir. Yerel idareye karşı konum ve görevi yalnız denetimdir

23) İlçe, yalnız idari ve inzibati bir bölüm olup, manevi şahsiyete sahip değildir. İdaresi, Büyük Millet Meclisi Hükümeti tarafından atan­mış ve valinin emri altında olan bir kaymakama verilmiştir.

Bucak

Genel Müfettişlik

30)İller, iktisadî ve toplumsal ilişkileri bakımından birleşerek ge­nel müfettişlik bölgelerini meydana getirirler.

    31) Genel müfettişlik bölgelerinin genel olarak güvenliğinin sağlanması, bütün daire işlemlerinin denetimi ve genel müfettişlik bölgesindeki illerin ortak işlerindeki uyumun düzenlenmesi görevi genel müfettişlere verilmiştir.

13 Eylül 1336

 Mustafa Kemal’in 18 Kasım 1920’de TBMM’ye sunduğu bildiri. Kurtuluş Savaşı döneminde 13 Eylül 1920’de TBMM’ye Atatürk tarafından sunulan Teşkilât-ı Esasiye Kanunu Tasarısı’nın (Anayasa Tasarısı) gerekçe bölümünü oluşturdu. Bütünü, “Halkçılık Programı” olarak adlandırılan bu taslak, TBMM tarafından, başkanlığını Yunus Nadi (Abalıoğlu), sözcülüğünü İsmail Suphi’nin (Soysallıoğlu) yaptığı özel bir komisyona gönderildi. İki ay sonra, TBMM’de başlayan görüşmelerde, özel komisyon, bu gerekçe bölümünü, içeriğine dokunmaksızın bir bildiri biçiminde sundu. Yayımlanmasına, TBMM’de tartışılmaksızın oybirliğiyle karar verilen ve “emperyalist devletlere karşı beyanname” olarak da adlandırılan Halkçılık Beyannamesi’nin 18 Kasım 1920’de kabulünden sonra, programın ikinci bölümü, 20 Ocak 1921’de ilk Anayasa olarak benimsendi.

Emperyalist devletlerin, devlet ve milletimizin hayatına açıkça kastetmeleri neticesinde meşru müdafaa için toplanan Türkiye Büyük Millet Meclisi, şimdiye kadar muhtelif vesilelerle açıkça veya zımnen ilân ettiği maksat ve mesleğini bir kere daha bütün cihana arz için şu beyannameyi yayımlamaya lüzum görmüştür:

Türkiye Büyük Millet Meclisi, millî sınırlar dahilinde hayat ve bağımsızlığı temin ve hilâfet ve saltanat makamını kurtarmak ahdiyle teşekkül etmiştir. Dolayısıyla hayat ve bağımsızlığını yegâne ve mukaddes emel bildiği Türkiye halkını emperyalizm ve kapitalizm tahakküm ve zulmünden kurtararak, irade ve hâkimiyetinin sahibi kılmakla gayesine ulaşacağı kanaatindedir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, milletin hayat ve bağımsızlığına suikast eden emperyalist ve kapitalist düşmanların tecavüzlerine karşı müdafaa ve bu maksada aykırı hareket edenleri cezalandırma azmiyle kurulmuş bir orduya sahiptir. Emir ve kumanda salahiyeti Büyük Millet Meclisi’nin manevî şahsiyetindedir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, halkın öteden beri maruz bulunduğu sefalet sebeplerini, yeni vasıtalar ve teşkilât ile kaldırarak yerine refah ve saadet ikame etmeyi başlıca hedefi sayar. Dolayısıyla toprak, maarif, adliye, maliye, iktisat ve vakıflar işlerinde ve diğer meselelerde toplumsal kardeşlik ve yardımlaşmayı hâkim kılarak, halkın ihtiyaçlarına göre yenilikleri ve tesisleri vücuda getirmeye çalışacaktır. Ve bunun için de siyasî ve toplumsal ilkelerini milletin ruhundan almak ve tatbikatta milletin eğilimlerini ve ananelerini gözetmek fikrindedir.

Dolayısıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi, memleketin idarî, iktisadî, toplumsal, bütün ihtiyaçlarıyla alâkalı hükümleri peyderpey incelemeye ve kanun şeklinde tatbik mevkiine koymaya başlamıştır. Veminallahüttevfik (Allah’ın yardımıyla).

Kanun Numarası : 85

Kabul Tarihi : 20/1/1337 (1921)

Madde 1.-  Hâkimiyet bilâ kaydü şart milletindir. İdare usulü halkın mukadderatını bizzat ve bilfiil idare etmesi esasına müstenittir.

Madde 2.-  İcra kudreti ve teşri salâhiyeti milletin yegâne ve hakikî mümessili olan Büyük Millet Meclisinde tecelli ve temerküz eder.

Madde 3.- Türkiye Devleti Büyük Millet Meclisi tarafından idare olunur ve hükümeti << Büyük Millet Meclisi Hükümeti >> unvanını taşır.

Madde 4.-  Büyük Millet Meclisi vilâyetler halkınca müntahap âzadan mürekkeptir.

Madde 5.- Büyük Millet Meclisinin intihabı iki senede bir kere icra olunur. İntihap olunan âzanın âzalık müddeti iki seneden ibaret olup fakat tekrar intihap olunmak caizdir. Sabık heyet lâhik heyetin içtimaına kadar vazifeye devam eder. Yeni intihabat icrasına imkân görülmediği takdirde içtima devresinin yalnız bir sene temdidi caizdir. Büyük Millet Meclisi âzasının her biri kendini intihap eden vilâyetin ayrıca vekili olmayıp umum milletin vekilidir.

Madde 6.- Büyük Millet Meclisinin heyeti umumiyesi Teşrinisani iptidasında davetsiz içtima eder.

Madde 7.- Ahkâmı şer'iyenin tenfizi, umum kavaninin vâz'ı, tadili, feshive muahede ve sulh akti ve vatan müdafaası ilânı gibi hukuku esasiye Büyük Millet Meclisine aittir. Kavanin ve nizamat tanziminde muamelâtı nâsa erfak ve ihtiyacatı zamana evfak ahkâmı Fıkhiye ve hukukiye ile âdap ve muamelât esas ittihaz kılınır. Heyeti Vekilenin vazife ve mesuliyeti kanunu mahsus ile tâyin edilir.

Madde 8.- Büyük Millet Meclisi hükümetinin inkısam eylediği devairi kanunu mahsus mucibince intihap kerdesi olan vekiller vasıtasiyle idare eder. Meclisi icraî hususat için vekillere veche tâyin ve ledelhace bunları tebdil eyler.

Madde 9.- Büyük Millet Meclisi Heyeti Umumiyesi tarafından intihap olunan reis bir intihap devresi zarfında Büyük Millet Meclisi Reisidir. Bu sıfatla Meclis namına imza vaz'ına ve Heyeti Vekile mukarreratını tasdika salâhiyettardır. İcra Vekilleri Heyeti içlerinden birini kendilerine reis intihap ederler. Ancak Büyük Millet Meclisi Reisi Vekiller Heyetinin de reisi tabiisidir.

İDARE

Madde 10.-  Türkiye coğrafi vaziyet ve iktisadi münasebet noktai nazaran vilâyetlere; vilâyetler kazalara münkasem olup kazalar da nahiyelerden terekküp eder.

VİLÂYET

Madde 11.- Vilâyet, mahallî umurda mânevi şahsiyeti ve muhtariyeti haizdir. Harici ve dahili siyaset, şer'i, adlî ve askerî umur, beynelmilel iktisadî münasebat ve hükümetin umumi tekâlifi ve menafii birden ziyade vilâyata şâmil hususat müstesna olmak üzere Büyük Millet Meclisince vazedilecek kavanin mucibınce Evkaf, Medaris, Maarif, Sıhhiye, İktisat, Ziraat, Nafıa ve Muaveneti İçtimaiye işlerinin tanzim ve idaresi vilâyet şûralarının salâhiyeti dâhilindedir.

Madde 12.-  Vilâyet şûraları vilâyetler halkınca müntahap âzadan mürekkeptir. Vilâyet şûralarının içtima devresi iki senedir. İçtima müddeti senede iki aydır.

.

 Madde 13.- Vilâyet şûrası, azâsı meyanında icrâ âmiri olacak bir reis ile muhtelif şuabatı idareye memur azadan teşekkül etmek üzere bir idare heyeti intihap eder. İcra selâhiyeti daimi olan bu heyete aittir.

Madde 14.- Vilâyete Büyük Millet Meclisinin vekili ve mümessili olmak üzere vali bulunur. Vali, Büyük Millet Meclisi Hükümeti tarafından tâyin olunup vazifesi devletin umumi ve müşterek vazaifini rüyet etmektir. Vali yalnız devletin umumi vazaifiyle mahallî vazaif arasında tearuz vukuunda müdahale eder.

KAZA

Madde 15.- Kaza, yalnız idari ve inzıbati cüz'ü olup mânevi şahsiyeti haiz değildir. İdaresi Büyük Millet Meclisi Hükümeti tarafından mansup ve valinin emri altında bir kaymakama mevdudur.

NAHİYE

Madde 16.- Nahiye, hususi hayatında muhtariyeti haiz bir mânevi şahsiyettir.

Madde 17.- Nahiyenin bir şûrası, bir idare heyeti ve bir de müdürü vardır.

Madde 18.- Nahiye şûrası, nahiye halkınca doğrudan doğruya müntahap âzadan terekküp eder.

Madde 19.- İdare heyeti ve nahiye müdürü, nahiye şûrası tarafından intihap olunur.

Madde 20.- Nahiye şûrası ve idare heyeti kazaî, iktisadi ve malî salâhiyeti haiz olup bunların derecatı kavanini mahsusa ile tâyin olunur.

Madde 21.- Nahiye bir veya birkaç köyden mürekkep olduğu gibi bir kasaba da bir nahiyedir.

UMUMİ MÜFETTİŞLİK

Madde 22.- Vilâyetler, iktisadi ve içtimai münasebetleri itibariyle birleştirilerek, umumi müfettişlik kıtaları vücuda getirilir.

Madde 23.- Umumi Müfettişlik mıntakalarının umumi surette asayişinin temini ve umum devair muamelâtının teftişi, Umumi Müfettişlik mıntakasındaki vilâyetlerin müşterek işlerinde ahengin tanzimi vazifesi umumi müfettişlere mevdudur. Umumi müfettişler Devletin umumi vazaifiyle mahallî idarelere ait vazaif ve mukarreratı daimî surette murakaba ederler.

MADDEİ MÜNFERİDE

İşbu kanun tarihi neşrinden itibaren mer'i olur. Ancak elyevm münakit Büyük Millet Meclisi 5 Eylül 1336 tarihli Nisabı Müzakere Kanununun birinci maddesinde gösterildiği üzere gayesinin husulüne kadar müstemirren müçtemi bulunacağı cihetle işbu Teşkilâtı Esasiye Kanunundaki; 4 üncü, 5 inci, 6 ncı maddeler gayenin husulüne elyevm mevcut Büyük Millet Meclisi adedi mürettebinin sülüsanı ekseriyetle karar verildiği takdirde ancak yeni ntihaptan itibaren mer'iyülicra olacaktır.