Anayasaların uzlaşmaya dayalı toplumsal sözleşme oldukları söylense de, AKP’nin anayasa değişikliği, toplumu uzlaştıracağına daha da keskin bir kutuplaşmaya sürükleyecek görünüyor.
Paket, özü itibariyle Anayasa Mahkemesi ile Hakimler Savcılar Yüksek Kurulu’nun yeniden yapılandırılmasını, parti kapatmanın olanaksızlaştırılmasını öngörüyor. Arada, 12 Eylül darbecilerine yargı bağışıklığı sağlayan maddenin kaldırılması, Yüksek Askeri Şura kararlarının yargı denetimine açılması gibi, içtenlikten uzak, demokratik vicdana tuzak niteliğinde önerilere yer veriyor.
Anlaşıldı ki açılımlar, çalıştaylar göz boyamadır. Açılım ve çalıştay adı altında yeşertilen umut ve beklentilerin hiçbir değeri yoktur. Bürokrasiden ve medyadan sonra yargı organlarını da ele geçirmek, siyasal temsilde adaleti sağlamaktan, Kürt ve azınlık sorunlarından daha önceliklidir.
İktidar partisinin gözü kapalı destekçisi liberaller, anayasa değişikliğinin Türkiye’yi demokratikleştireceğine, tutucular koalisyonu karşısında halk egemenliğinin güçleneceğine yemin üstüne yemin ediyorlar. Değişikliğin AKP’yi frensiz bırakacağı eleştirilerine küfürle karşılık veriyorlar; “Ergenekoncular ve PKK de değişikliğe karşı çıkıyor” söylemiyle demagojik tuzaklar kuruyorlar; geniş kapsamlı demokratikleşme paketi isteyen aydınlara ise “Alice harikalar diyarında” diye hakaret ediyorlar.

Yazı hayatı sol değerlere küfretmekle geçen bir liberal çakal, seçim barajının düşürülmesini isteyenleri, “O kaostan tıpkı Almanya örneğindeki gibi ‘Türk faşistleri’ baskın çıkarsa görürler günlerini!” diye tehdit ediyor.
İçlerinde en aklı başında gözüken prof. unvanlı kişiyse, aydınların eleştirilerini “yararsız doğrular” diye karalıyor.
Besleme liberaller kendilerine sağlanan nimetlerin karşılığını veriyorlar. Yüksek yargı organlarının AKP’lilerce doldurulması, beslenme ilişkisi olmaksızın halk egemenliği olarak propaganda edilemez.
Vurgulanmalı ki, darbe anayasası ülkeye giydirilmiş deli gömleğidir, kesinlikle silbaştan yeni bir anayasa yapılmalıdır. Ne ki, anayasayı tek başına değiştirecek çoğunlukla sekiz yıldır iktidarda olan AKP, 12 Eylül’e ciddi bir itirazda bulunmamış, darbenin oluşturduğu kurumları ele geçirmeyi hedeflemiştir. Şimdi de 12 Eylül’ün keyfî yargısı yerine kendi keyfî yargısını kurma, ileride gündeme gelmesi olası bir Yüce Divan yargılamasına karşı kendisini güvenceye alma peşindedir. “Kırk sene onlar fişledi, şimdi biz onları fişliyoruz” zihniyetinden demokrasi çıkmaz. “Emek düşmanı olduğunu defalarca kanıtlamış iktidar partisinin önerdiği paket, anayasayı demokratikleştirmez. Çankaya Köşkü, YÖK ve RTÜK ne kadar ve nasıl demokratikleştiyse, iktidar partisi kadrolarınca doldurulacak yüksek mahkemeler de o kadar demokratikleşir. Yandaş medyadan sonra yandaş yargı oluşur.
* * *
 
Anayasa değişikliğinin Türkiye’yi demokratikleştirip demokratikleştirmeyeceğinin bir ölçütü de hazırlanışındaki ciddiyet düzeyidir.
Anlaşıldı ki, AKP, değişiklik teklifini TBMM’ye sunarken, milletvekillerine bir yıl önceden “boş” ve “tarihsiz” olarak imzalatılan listeleri kullanmıştır. Yani AKP milletvekilleri, neyin peşine takılacağını bilmeden bir yıl önce boş kâğıtlara imza atmışlardır. Öyle ki, imza listesinde, bir yıl önce Meclis Başkanı olmayan Mehmet Ali Şahin’in imzası da vardır. Hatta, muhalefetin elindeki teklifin eki listede, göz boyamak için AKP’den ihraç edilen milletvekillerinin imzaları da vardır. AKP grup yöneticileri, ihraç edilmiş vekillerin imzalarının üstünü çizmişler, Mehmet Ali Şahin’in imzasını çıkarmaya gerek görmemişlerdir.
Teklifin hazırlanış yöntemi, patronlar kulübü TÜSİAD’ın Görüş dergisinin kapağındaki fotomontaj betimlemenin yüzde yüz doğrulanması sayılabilir. Yani, TBMM grup sıralarını dolduran vekiller, kendileri değil, liderlerinin kopyalarıdır. Tayyip Erdoğan ikide bir “Benim milletvekilim, benim bakanım, benim valim” vs. deyip durmakta; ister istemez Adnan Menderes’in “Odunu aday göstersem seçtiririm” sözleri akla gelmektedir.
Milletvekilleri liderlerince kurşun askerler olarak görülünce anayasa değişiklik teklifinde bile “depo” imzaların kullanılmasından çekinilmemektedir. Bir yıl önce boş kâğıda imza atan vekiller, anayasada değişiklik istediklerini bugün gazetelerden öğrenmişlerdir. Turgut Özal zamanında Sağlık Bakanı olan bir zat da, istifa ettiğini televizyondan öğrenmişti.
Anayasa değişikliği için “depo” imza listesi kullanılmış; ancak ciddiyetsizlik AKP yönetimiyle sınırlı kalmamış. Meclis Başkanı görevini ciddiye alıp, değişiklik teklifini incelese, muhtemelen yanlışlığın farkına varacak, kendi imzasını çıkarttıracaktı. Kendisi ciddiye almadığı için kendisine bağlı bürokratlar da ciddiye almamışlar, sonuçta ortaya imza skandalı çıkmış.
Başbakan Erdoğan, "Velev ki imzası var. Sayı yeterli değil mi?" diye skandalı savunmaya çalışırken ciddiyetsizliğin hâlâ farkında değildi.
 Sonuçta AKP ciddiyetsizliğini kabul edip, değişiklik teklifini geri çekti ve bazı maddelerde değişiklik yaparak, bu kez Erdoğan’ın da imzasıyla yeniden Meclis’e sundu.
* * *
 
Değişiklik teklifinin hazırlanmasında izlenen yöntem, neresinden bakılsa skandaldır. Skandalı istifa temizler; ama Türk siyasetinde böyle bir gelenek yoktur.
Elbette skandal ifadesi de sözün gelişidir. Skandal, kurallara, normal akışa ters düşen rezalet demektir. Yani her zaman değil, nadiren rastlanan olumsuzluktur skandal. Anayasa değişikliği teklifindeki imza ciddiyetsizliğinde ise bu anlamda bir skandaldan söz edilemez. Yani her şey ciddiyetle yapılmaktadır da bir tek anayasa işinde ofsatya düşülmüş gibi bir şey yoktur. Alışılmış ciddiyetsizliğin skandalı olmaz. Adlandıracak başka bir sözcük olmadığından skandal denilmektedir. 
Kanunların nasıl hazırlandığı bahsinde Türkiye neler gördü, nelere tanık oldu!
İlk akla gelenleri anlatalım.
AKP döneminde Adalet Bakanlığı Kanunlar Kararlar Dairesi, bir tasarı hazırladı. Tasarı çok sayıda kanunda değişiklik öngörüyordu. Tasarının bir maddesiyle, TOBB Yasası’nın oda ve borsa genel sekreterlerinde aranacak niteliklerle ilgili bendi yeniden düzenleniyordu. Bürokratlar, hazırladıkları tasarıdaki yanlışlığı fark etmediler, Bakan’ın imzasına sundular.
Tasarı Adalet Bakanı’nın imzasıyla Bakanlar Kurulu’na sevk edildi. Başbakanlık Kanunlar Kararlar Dairesi tasarıyı inceledi, Bakanlar Kurulu kabul etti, Başbakan Erdoğan’ın imzasıyla TBMM Başkanlığı’na sevk edildi.
TBMM Başkanlığı Kanunlar Kararlar Dairesi de tasarıyı inceledi. Tasarı, TBMM Başkanı’nın imzasıyla komisyona sevk edildi.
Tasarı komisyonda ve TBMM Genel Kurulu’nda görüşülürken yine kimse farkına varmadı.
Önceki Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer yasaları incelemede hayli titizdi. İmla ve dizgi yanlışlığında bile yasayı TBMM’ye geri gönderdiği oluyordu. Anlaşılan Abdullah Gül, Sezer kadar titiz değilmiş. TBMM’den geçen kanun Çankaya Köşkü’nde 14 gün süreyle incelendi, Köşk’ün hukuk danışmanları fark etmedi. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül de fark etmeyip bastı imzayı.
Başbakanlık Basımevi bürokratlarının görevi değildi hatayı fark etmek. Tasarı yasalaşırken TOBB yetkilileri de görüşmeleri izlemişlerdir herhalde. Demek ki onlar da fark etmemişlerdir.
Sonuçta söz konusu kanun 5728 sayısı ve “Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” adıyla 8 Şubat 2008 tarihli Resmi Gazete’de yayımlandı. Kanun’da TOBB Yasası’nın ‘Genel sekreterin aşağıda belirtilen nitelikleri haiz olması gerekir’ başlıklı bendi değiştirilmişti. Türk vatandaşı olmak, kamu haklarından mahrum olmamak, askerlikle ilişiği bulunmamak şartları sıralandıktan sonra şöyle deniliyordu:
“(d)TCK’nın 53’üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı beş yıl veya daha fazla süreyle ya da devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık, vergi kaçakçılığı veya haksız mal edinme suçlarından hapis cezasına mahkûm olanlar.”
Yani öyle bir kanun ki, hırsızlık, rüşvet ve bilumum suçlardan hüküm giymeyi, oda ve borsa genel sekreterliği için zorunlu koşul haline getirmişti. 
Radikal gazetesinin yazdığına göre, hatayı aylık Terazi Hukuk Dergisi yazarı Remzi Özmen fark etti (12 Haziran 2008). Bilmiyorum, yazarın fark etmesi işe yaradı mı, kanun sonradan düzeltildi mi? Yoksa yasa bu haliyle yürürlükte olup, oda ve borsa sekreterleri, kanun gereği, hırsızlar, rüşvetçiler, casuslar, dolandırıcılar, vergi kaçakçıları, zimmetçiler arasından mı seçilmektedirler?
* * *
 
Kaman Arkeoloji Müzesi’ne Japon yardımıyla ilgili anlaşmada da katmerli bir skandal vardı.
Japon Prensi Tomohito Mikasao Anadolu’yu dolaşırken uğradığı Kaman’da müze yapımı için 288 milyon yen, yani 2 milyon Avro hibe sözü verdi. Bu konudaki anlaşma 30 Eylül 2005’te Japonya’nın Ankara Büyükelçisi ile Dışişleri Bakanlığı Yurtdışı Tanıtım ve Kültür İşleri Genel Müdürü tarafından imzalandı. Japon tarafının isteği üzerine anlaşmaya şöyle bir madde kondu: “Sözleşmelerin yapılması karşılığında, rüşvet olarak yorumlanacak herhangi bir teklif, hediye veya ödeme ve menfaat veya karşılığını önlemek için T.C.'nin gerekli önlemleri alacağını Japon Hükümeti varsaydığını beyan eder.”
Yani Japon tarafı, hibe için “kimseye rüşvet verilmeyecek” şartını koşmuştu. Ne anlaşmayı imzalayan bürokrat yadırgadı, ne de onaylanması için Meclis’e sevk eden Dışişleri Bakanı ve Başbakan. TBMM Başkanı da yadırgamayıp, anlaşmayı Dışişleri Komisyonu’na sevk etti. CHP İstanbul Milletvekili Şükrü Elekdağ, itiraz etmese, anlaşma Genel Kurul’dan da geçip yasalaşacaktı. Elekdağ’ın itirazı üzerine AKP’liler anlaşmada böyle bir şarta yer verilmesinin rezalet olduğunu idrak edip tasarıyı geri çektiler. Anlaşma, rüşvet maddesi çıkartıldıktan sonra yasalaştırıldı.
* * *
 
Bu tür ciddiyetsizlikler AKP iktidarına özgü değildir. Önceki hükümetler döneminde de benzer ciddiyetsizlikler, skandallar vakai adiyedendi. İdam cezasının yürürlükte olduğu 1992 yılında, yanlış hatırlamıyorsam Seyfettin Uzundiz adlı hükümlünün idam cezasının infazına ilişkin tezkere TBMM Adalet Komisyonu’nda görüşülüyordu. Bir saat süreyle komisyon üyeleri idamın lehinde aleyhinde konuşup durdular. Tam oylamaya geçilecek ve muhtemelen hükümlünün idamı oy çokluğuyla kabul edilecek, Komisyon Başkanı Cemal Şahin “Durun arkadaşlar!” diye sesini yükseltti. Avukat kökenli Başkan Şahin oturumu yönetirken bir yandan da dosyayı incelemiş. Meğer hükümlünün idam cezasının, bir yıl önce çıkarılan infaz yasası kapsamında 10 yıl hapse çevrilmesi gerekiyormuş. Bu açıklama üzerine dosyanın iadesine karar verildi.
İktidar ve yasama sürecindeki bu ciddiyet düzeyinden demokratik bir anayasa çıkabilir mi?
Çıksa, 30 yılda çıkardı herhalde.
“Alice harikalar diyarında” diye karalanacak olsa da söylemeli ki, Türkiye’nin milliyetçi, muhafazakâr sağ siyaseti demokratik bir anayasa yapamaz.
Demokratik anayasa, emek odaklı sol siyasetin eseri olabilir.
Sol siyaset bugün anayasa yapacak güçte olmasa bile, sermayenin en gözü kara partisini güçlendirip frensiz bırakacak bir değişikliğe omuz vermekle yükümlü olamaz.
Rahmi Yıldırım
6 Nisan 2010