12 Mayıs 2009 akşamı Samanyolu Haber Televizyonundaki konuklardan biri Mahir Kaynak diğeri Toktamış Ateş ,panelin sonuna yetişmişim Mahir Kaynak diyor ki “Türkiye Nabucco Projesini imzalarsa bu bölge de karmaşa bitmez”. Toktamış Ateş söz alıyor Kafkasya ve Balkanlar herzaman patlamaya hazır bir bölgedir.”

Son 48 saat içinde Nabucco ile ilgili gelişmeler bir bakalım;

Cumhurbaşkanı Abdullah Gül Çek Cumhuriyeti’nin Başkenti Prag’da düzenlenen AB Güney koridoru Zirvesine katıldı ve bu zirvede Türkiye’nin Nabucco Boru konusunda AB'ye yönelik tüm taleplerinden vaz geçti. Abdullah Gül'ün Avrupa Komisyonu Başkanı Jose Manuel Barroso'ya anlaşmanın önkoşulsuz olarak birkaç hafta içinde imzalanacağı yönünde söz verdiği belirtiliyor.

Nereden öğreniyoruz?

Bizim basın bu konuları atlıyor ,elin İngilizi kaçırmıyor ve özel haber yapıyor.İngiltere'de yayınlanan The Guardian gazetesi tarafından yapılan özel haberden.”Türkiye'nin Orta Asya doğalgazını Rusya'yı by-pass ederek Avrupa'ya ulaştıracak olan Nabucco boru hattı konusunda öne sürdüğü tüm koşulları geri çektiği “ belirtildi.
Problem mi vardı?

AB ile Türkiye arasındaki Nabucco görüşmeleri, Türkiye'nin transit geçen gazın yüzde 15'ini indirimli fiyattan satın alma ve standart transit geçiş ücretinin üzerinde bir vergi talep etmesinden dolayı tıkanmıştı. AB tarafı, bu taleplerin Nabucco'yu kârlı olmaktan çıkartacağını savunuyordu.The Guardian'ın haberine göre, Türkiye Prag'da bu taleplerinin hepsinden vazgeçti. AB Komisyonu'nun Enerjiden Sorumlu Üyesi Andris Piebalgs "yüzde 15 şartı geri çekildi" açıklaması yaparken, ismi verilmeyen bir Çek yetkili ise süreci "transit ücret konusunda anlaştık ve sonuca varmaya çok yakınız. Aynı İstanbul'da bir pazar yerinde pazarlık yapmak gibi" sözleriyle tasvir etti.
Bir başka yetkili ise "sorunları tam anlamıyla aştık, Türkiye bizim şartlarınızı kabul etti ve hiçbir önkoşul sunmuyor" şeklinde konuştu. Bu açıklamalar, kimi kaynaklarda yer alan "Türkiye AB ile üyelik müzakerelerinde ilerleme şartıyla Nabucco'ya razı oldu" şeklindeki haberlerin doğruluğunun sorgulanır olduğunu gösteriyor.

Bu Gelişmeleri kime borçluyuz?
Cumhurbaşkanı Abdullah Gül'e.Son bir yıl içerisinde enerji ve Güney Kafkasya konularında adeta Dışişleri Bakanı gibi davranıyor. Türkiye'nin enerji konulu dış ilişkilerini bizzat yürütüyor. Ermenistan ve Azerbaycan ile ilişkilerde de aktif rol üstleniyor.Kabineye yeni alınan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız'ın, Abdullah Gül ile hemşehrilikten öte bir yakınlığı olduğu, hatta partiden Gül'e yöneltilen terfi, atama, tayin vb. "arz"ların Yıldız tarafından iletildiği söyleniyor.

The Guardian'da yayınlanan haber 11 Mayıs 2009 tarihli Ian Traynor’a ait haberin başlığı şöyle tercüme edilmiş "Türkiye ile AB arasındaki gaz anlaşması Rus boyunduruğunu kırdı" şeklinde bir başlık ile yazılan haberde, varılan anlaşmanın Rusya'nın AB üzerindeki enerji hegemonyasını kıracağı ve Türkiye'nin "AB'nin enerji kapıcısı" olacağı savunuluyor.

Yılan Hikayesine dönmüş Nabucco Projesi
Nabucco hattının halen hangi doğalgaz kaynaklarından besleneceği açıklığa kavuşmuş değil. Son aylarda Rusya ile arasındaki mesafeyi kısaltmış olan Azerbaycan'ın Şahdeniz rezervlerini Nabucco'ya yönlendirme konusundaki isteksizliği biliniyor. Ayrıca Orta Asya ülkeleri halen enerji konusunda en güvenli rota olarak Rusya'nın boru hatlarını görüyor. Irak doğalgazının Nabucco'ya eklemlenmesi ise halen proje aşamasında bulunuyor.Bu algı, geçtiğimiz yıl yaşanan Gürcistan-Rusya savaşında güçlenmişti. Savaşın bir bölümünde Gürcistan'ın Başkenti Tiflis'in bombardıman altında kalması, her ikisi de bu şehirden geçen Bakü-Tiflis-Ceyhan petrol boru hattı ile Nabucco doğalgaz boru hatlarının güvenliği konusunda soru işaretleri doğurmuştu.Bu günlerde Nabucco’da süreç hızlandı.
 
Azerbaycan başta olmak üzere Hazar ve Orta Doğu'dan temin edilecek doğal gazı Türkiye'den başlayarak Bulgaristan, Romanya ve Macaristan üzerinden Avusturya'ya ulaştıracak alternatif doğal gaz boru hattı Nabucco'da süreç hızlandı.
Doğal gaz da kaynak çeşitliliği ile arz güvenliği açısından hem AB'yi hem de geçiş ülkesi olması nedeniyle Türkiye'yi yakından ilgilendiren projeye dönük görüşmeler hız kazanırken, Türkiye'nin projeye ilişkin bazı taleplerinden vazgeçtiği öne sürüldü.
İngiltere'de yayımlanan The Guardian gazetesinde yer alan haberde, bir yıldır sürüncemede olan Avrupa Birliği (AB) ile Türkiye arasında Nabucco projesi üzerindeki anlaşmazlık konularının çözüldüğü bildirirken, Hazar Denizi doğal gazını Avrupa'ya taşıyacak Nabucco projesinin 25 Haziran tarihinde imzalanacağı kaydedildi.

Habere göre, üst düzey bir AB yetkilisi, Türkiye'nin yüzde 15'lik indirimli gaz kullanma talebine dönük, ''Türkiye bizim mukavele şartlarımızı kabul etti. Herhangi bir ön koşul yok'' dedi.

A.A muhabirinin edindiği bilgiye göre de Avrupa Komisyonu Enerjiden Sorumlu Üyesi Andris Piebalgs'nin sözcüsü Ferran Tarradellas, Türkiye'nin yüzde 15'lik talebinden vazgeçtiği yönündeki iddiaları doğruladı. Projeye her paydaşın eşit düzeyde ve aynı miktarda para yatıracağına dikkat çeken Nabucco şirketi, karın ve vergi oluşumlarının projenin döngüsünde eşit, adil ve dengeli şekilde planlandığını bildirmişti.

Şirket, ancak Botaş'ın hem işletme açısından hem de boru hattının bakımı noktasında fayda sağlayabileceğini ifade etmişti. 

Söz konusu aşamada, gözler Türkiye'de imzalanması beklenen mutabakat zaptında. 

Projenin maliyeti

Proje görüşmeleri 2002 yılında başlayan ve 2004 yılında Nabucco gaz boru Hattı şirketi kurulan projede, BOTAŞ (Türkiye), Bulgargaz (Bulgaristan), Transgaz (Romanya), MOL (Macaristan), OMV (Avusturya) ve RWE (Almanya) olmak üzere 6 paydaş bulunuyor.

Toplam 7,9 milyar avroluk proje maliyetinin yüzde 30'u paydaşlar tarafından kendi öz sermayeleriyle karşılanacak. Bu da her ortak için 400 milyon avro anlamına geliyor.

Öte yandan küresel krizle mücadele kapsamında AB ortak bütçesinde bulunan ve önceki yıllarda kullanılmayan 5 milyar avroluk ödeneğin 3,5 milyar avrosuyla enerji projelerini destekleme kararı alan AB Komisyonunun, stratejik önemde gördüğü Nabucco projesi için ayırdığı 250 milyon avroya, üye ülkeler onay vermemişti. 

Proje Başlangıcı

Doğalgaz boru hattının inşasına 2011 yılında başlanması öngörülüyor. Projenin geliştirilmesi fazının ardından da boru hattından ilk gazın 2014'te pompalanması beklenen projede, ilk etapta 8-10 milyar metkerüplük bir gaz akışı sağlanacak.

Daha sonra yıllar itibariyle bu miktarın artırılması ve kapasitenin yıllık 30 milyar metreküpe çıkarılması hedefleniyor. 

Projenin süresi

Projede 2009 sonu 2010 başlarında nihai finansman-yatırım kararları alınacak. Nihai yatırım kararını almadan önce de hükümetler arası anlaşmanın sonuçlanması gerekiyor. Hükümetler arası anlaşma nihai halini aldıktan sonra açık sezon dönemi başlayacak.

Açık sezonda da ilgili ülkeler rezervasyonlarını yaptıktan sonra taşıma anlaşmalarının tamamlanması devreye girecek. Daha sonra organizasyonel yapısının geliştirilmesi ve tamamlanması süreci başlayacak. Bu aşamadan sonra detaylı mühendislik çalışmaları yapılacak ve mali kapanış yapılacak.

Hattın inşası sonrasında 2014 yılında Güneydoğu Avrupa, Batı Avrupa ve Türkiye'ye gaz tedariğinin başlaması bekleniyor. 

Türkiye’nin Önemi

Hattın üçte ikisi Türkiye’den geçiyor

Orta Doğu ve Hazar bölgesi doğal gaz rezervlerini Avrupa pazarlarına bağlamayı öngören Nabucco hattı, Türkiye-Bulgaristan-Romanya-Macaristan-Avusturya güzergahında inşa edilecek. Toplam uzunluğu, besleme hatları dahil 3 bin 282 kilometre olan Nabucco boru hattının, 1,998 kilometresi (besleme hatları dahil) Türkiye'den geçecek. Ana Nabucco hattının 1,558 kilometresi Türkiye, 392 kilometresi Bulgaristan, 457 kilometresi Romanya, 388 kilometresi Macaristan, 46 kilometresi de Avusturya'da yer alacak. Gürcistan sınırı-Horasan arasındaki 226 kilometre ile İran sınırı-Horasan arasındaki 214 kilometrelik besleme hatlarıyla da Türkiye'nin boru hattındaki payı 1,998 kilometreye ulaşacak. Nabucco hattının öncelikle Azerbaycan ve Türkmenistan kaynaklarıyla doldurulması amaçlanırken, uzun vadede de Irak, İran, Mısır ve Rusya'nın da bu sistemi beslemesi isteniyor. 

Türkiye bu aşamada geri adım attı ve 25 Haziran’da anlaşmayı imzalayacağını beyan ediyor.Nasıl?Geçiş ücreti alma ve % 15 ‘lik indirimli alım konularında geri adım atarak.8 Mayıs’ta Prag’ta yayımlanan ortak bildiriye imza atan Türkiye AB’nin elini rahatlatıyor.Bu güne kadar sürdürdüğü politikadan vazgeçiyor.
Ankara, “Boru geçer Türkiye bakar” pozisyonuna düşmek istemiyordu. Pompalanan gaz miktarı üzerinden belli miktar ücret (vergi) alınması ve hattan geçen gazın yüzde 15’inin Türkiye’ye düşük ücretle satılması talepler arasında yer alıyordu. 

Gelinen aşamada yüzde 15 şartı konusunda geri adım atıldığı belirtiliyor. AB Komisyonu yetkilileri maliyet temeli üzerine kurulu transit konusunda uzlaşıldığını doğruluyor. Ancak Brüksel, “Tüm sorunlar aşıldı” demek için erken olduğu görüşünde.
Prag’da yayımlanan bildiride, “AB ile Türkiye arasındaki müzakerelerin bir an önce tamamlanması ve anlaşmanın haziran sonunda Türkiye’de imzalanması” yönünde bir ifade yer alıyor. AB Komisyonu’ndan yapılan açıklamada da anlaşmayı haziran sonuna kadar imzalama konusunda tarafların niyet beyanı olduğunun altı çizildi.

Türkiye ne bekliyor?

AB’nin Nabucco karşılığında AB müzakerelerinde Enerji faslının açılmasını bekliyor. AB Komisyonu’nun Genişlemeden Sorumlu Üyesi Olli Rehn’in Sözcüsü Krisztina Nagy, “Bu başlığın açılmasının önünde bir engel yok” derken, Kıbrıs Rum Yönetimi’nin bu başlığın açılmasını oldukça uzun bir süredir bloke ettiği bildiriliyor.

AB ve ABD’nin tavrı

Nabucco, Avrupa’nın en büyük doğalgaz tedarikçisi Rusya’ya bağımlılığı azalttığından ABD ve AB tarafından destekleniyor. Hattın tedarikçileri Azerbaycan, Türkmenistan, Kazakistan, Özbekistan, İran ve Irak. Hatta sorunsuz şekilde gaz verecek tek ülke olarak gösterilen Azerbaycan’daki Şahdeniz 2 projesindeki hazırlıklar sürüyor. Buradan ilk gaz 2016’da pompalanacak. 
Türkiye, Azerbaycan ve Gürcistan geçen hafta Prag’ta düzenlenen enerji konferansında yayımlanan Nabucco deklarasyonunu imzalarken, Kazakistan, Türkmenistan ve Özbekistan imzalamayı kabul etmemişti. Bu ülkelerin tutumu Rusya’nın baskısına bağlanmıştı. ABD, projeye İran’ın katılmasına karşı.

Rusya alternatif peşinde
Rusya, gazda pozisyonunu sarsacağı endişesi ile alternatif güzergâhlar geliştirerek Nabucco’nun önemini azaltmaya çalışıyor. Bu çerçevede Rusya’nın tek gaz sağlayıcısı olduğu ve Nabucco’ya alternatif olarak geliştirdiği 10 milyar euro’luk Güney Akım projesinin Türkiye’yi by-pass ederek Bulgaristan üzerinden Avrupa’ya ulaşması planlanıyor. 
Rus Gazprom ve İtalyan ENİ işbirliğiyle yapılacak hat 2015 yılında faaliyete geçecek. Önümüzdeki hafta Rusya ile Bulgaristan arasında hatta son noktayı koyacak imzanın atılacağı belirtiliyor. Hat 30 milyar metreküp gaz taşıyacak. 

BOTAŞ: Şu anda bize ulaşan bir bilgi yok!

Nabucco projesinde uzlaşmaya varıldığı haberleri BOTAŞ’ı karıştırdı. Nabucco hattının büyük bölümünün toprakları üzerinden geçmesi öngürülen Türkiye, taşınacak gazın yüzde 15’ini almak istiyordu. Türkiye’nin bu talepten vazgeçtiği iddialarını BOTAŞ  doğrulamadı. 
Yetkililer, şunları kaydetti: “Türkiye açısından durum böyle değil. Bizim arz güvenliğini sağlamak gibi bir sorumluluğumuz da var. Ancak biz hiçbir zaman ‘yüzde 15’lik payı almazsak bu proje olmaz’ demedik. Yani yüzde 15 ön koşul değil. Yüzde 15 gazın Türkiye’ye verilmesine makul gerekçeyle karşı çıkılırsa bunu kabul ederiz. Ancak şu anda bize ulaşan bu yönde bir bilgi yok.”
 
‘Transit ücret istemedik’
Türkiye’nin benzer projelerde de yüzde 15 pay isteme ve transit ücret talep etmeme kuralını işlettiğini aktaran yetkililer, “Uluslararası görüşmeler Dışişleri Bakanlığı’nın koordinasyonunda. Biz daha çok Türkiye içindeki koordinasyonu sağlıyoruz. Konunun Dışişleri ile görüşülmüş olması ihtimali de var” dedi.

Projenin Ortakları

Altı ortağı var, Proje görüşmeleri 2002 yılında başladı. 2004’de Nabucco Gas Pipeline International GmbH şirketi kuruldu.
Projenin hedefi, Orta Asya ve Hazar doğalgaz kaynaklarını Türkiye-Bulgaristan-Romanya ve Macaristan üzerinden Avrupa’ya ulaştırmak. Nabucco, BOTAŞ (Türkiye), Bulgargaz (Bulgaristan), Transgaz (Romanya), MOL (Macaristan), OMV (Avusturya ve RWE (Almanya) ortaklığından oluşuyor. Her bir şirketin yüzde 16.67 hissesi var.

Bugünün Gündemi

Hükümetin yurtdışına enerji çıkarması başlıyor.Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, Enerji Bakanlığı yetkilileri ve işadamlarının oluşturduğu kalabalık bir heyetle Azerbaycan-Polonya-Rusya-İran’ı kapsayan ziyaretlerine bugün başlıyor. Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’i ziyaret edecek Erdoğan, buradan Polonya’ya geçecek. Ardından Rusya Başbakanı Viladimir Putin ile görüşmek üzere Soçi’ye geçecek olan Başbakan’ın daha sonra İran’a ziyarette bulunacağı bildiriliyor. Bölgedeki enerji projeleri konusu ziyaretlerde başlıca gündem maddesi olacak. 

Projenin yakın gelecekte ortaya çıkaracağı sorunlar neler olabilir?

8 Mayıs’ta ortak deklarasyona imza atan taraflar Avrupa Birliği, Türkiye, Azerbaycan. Gürcistan ve Mısır...

Ancak Türkmenistan, Özbekistan ve Kazakistan gibi önemli üretici ülkeler (zirvede hazır bulundukları halde) ortak deklarasyona dahil olmak istemediler..
Deklarasyon aslında kesin ve bağlayıcı ifadeler taşımıyor. 
Ama buna karşılık belgeyi imzalayanlar, kısa vadede yapacaklarını bir takvime bağladılar: Haziran ayında (büyük olasılıkla Ankara’da) hükümetler arası Mutabakat Zaptı imzalanacak. Bu yılın sonuna kadar fizibilite çalışmaları tamamlanacak.
2014 yılına kadar uzanacak olan bu uzun yolda, pek çok zorluk ve engel tahmin ediliyor

Bu proje çerçevesinde Avrupa’nın doğalgaz ihtiyacını hangi ülkeler tedarik etmeyi kabul edecek?

Konsorsiyumu oluşturan büyük şirketler birlikte hareket edecek mi?

Finansman, maliyet ve fiyat ile ilgili zorluklar nasıl aşılacak?

Rusya projenin daha sonraki aşamalarında nasıl bir duruş sergileyecek?
Bu, Türkiye için gerçekten bir geri adım atma mı, yoksa karşılığı hesaplanmış bir pazarlık pozisyonu mu?

Avrupa Komisyonu'nun enerjiden sorumlu üyesi Andris Piebalgs'in Avrupa basınına yansıyan "Nabucco Projesi'nde Türkiye yüzde 15'lik kullanma payından vazgeçti" açıklaması yapıyor..

Avrupa Birliği Enerji Komisyonu bu açıklamayı doğrulayı yanıt Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız'dan geliyor;.

"Müzakereler devam ediyor. Görüşmeler henüz sona ermedi" diyor..

Türkiye Nabucco'dan gelecek 31 milyar metreküplük doğalgazın yüzde 15'lik kısmını kullanmak istiyor.

GÖNÜL KAF DAĞINDAN KAR İSTER.