Merhaba,

1997'den beri varligini surduren ve uyelerinin buyuk yuzdesini hukukcularin olusturdugu 'Turk Hukuk Sitesi'nde bu basligin acilmamis oldugunu farkettim. (ya da ben goremedim)

Aslina bakacak olursaniz bu basligin acilmamis oldugu, bu soru bana direkt sorulup da verdigim cevaptan farkli bir cevapla karsilasinca dikkatimi cekti.

"Hukuk Baslangici" dersini almis olan herkes (hukuk fakultesi mezunu olsun olmasin) bu soruya eminim soyle bir cevap verir:

Toplum yasamini duzenlemek icin, uygulanmasi devlet tarafindan yaptirima baglanmis kurallar bicimidir.

Bu soru bana gecen hafta soruldugunda, ben de bu ezber cumleyi soyledim. Karsimdaki hafifce gulumsedi ve:

Hukuk, yargicin yaptigidir.(what judge does*) dedi.

"Yemek nedir? Ascinin yaptigidir... mi diyecegiz yani?" diye karsi ciktim ilk basta.

Sonra cumlesini birazcik degistirdi: Hukuk, yargicin nasil karar verecegini tahmin etmektir. (to predict what judge is going to decide*)

Bunu soyleyen kisi Anglo-Sakson Hukuk Sisteminden geldigi icin ilk basta sistemin farkliligina yordum. Ancak daha sonra kendi kendime dusunmeye basladim ve giderek bu yoruma hak verdim.

Hukuk nedir?

YARGICIN VERDIGI KARARDIR.

Hukukcular olarak tartisalim-farkli tanimlarla beyin jimnastigi yapalim, ne dersiniz?

HUKUK NEDIR?

***Bu konusmayi bir yabanciyla yaptim ve cevirim pek tatmin etmedigi icin onun birebir ne dedigini de yazma geregi hissettim.

Cest la vie

Saygıdeğer Ahu,

Hukukun ne olduğuna ilişkin yapılacak tanımlar onlarca belki de yüzlerce olabilir; ama özünde aynı hukuk tanımına dönüyoruz. Bizim hukuk başlangıcı derslerinde gördüğümüz tanım hepimize klasik bir tanım gibi gelebilir; ama neticesinde bu tanım asırlardır süregelen hukuk geleneğinin ve bu geleneğe bağlı olan hukuk birikiminin oluşturduğu tanımdır.

İsterseniz, bu tartışmanın doğmasına kaynaklık eden sohbetinizi bu bağlamda değerlendirelim:

Size hukuk nedir diye soran kişinin sizin cevabınıza mukabil sözleri "yargıcın yaptığıdır" şeklinde olmuştu.

Peki yargıcın yaptığı nedir?

1-Yargıcın yaptığı önüne gelen sorunu çözmektir.

2-Peki yargıç önüne gelen sorunu neden çözer? Önüne gelen sorun ile bozulan toplum yaşamını düzenlemek için...

3-Buna da tamam... O zaman yargıç bu sorunu kafasına göre mi çözecektir, yoksa uyulması gerekli kurallara bakarak mı çözecektir? Buna benim verdiğim yanıt da yargıcın, önündeki hukuk kurallarına bakarak sorunu çözeceğidir.

4-Son olarak; yargıcın çözdüğü bu olayda gerekli müeyyideyi kim uygulayacaktır. Buna vereceğimiz yanıt da devlet olacaktır.

Yargıcın yaptığı işi basit bir biçimde tahlil ettiğimizde yine elimize o klasik tanım geçmekte: "Hukuk, toplum yaşamını düzenlemek için, uygulanması devlet tarafından yaptırıma bağlanmış kurallar biçimidir."

Bence sizin sohbet ettiğiniz kişinin anglo-saxon hukuk sisteminden geliyo olması onun temel bazı konular üzerinde yanılmasına sebep olmuş. Onun düşüncesi sanırım şu şekilde idi. Kanunlarda ne yazılıyosa yazılsın; bir hakim o kanunu yorumladığı anda artık hukuk; norm olmaktan çıkmış yargıcın verdiği karar haline gelmiştir. Tamam; şuna hiç itirazım yoktur ki hukuk normuna hayat verecek olan hakimdir; ancak hukuku hakimin yaptığı olarak yorumlarsak şu sorun doğacaktır. "A" hakimi X kanununu 1 şeklinde yorumladığından hukuk 1'dir. "B" hakimi X kanunu 2 şeklinde yorumladığından hukuk 2'dir... şeklinde gidecektir. Kanımca sizin sohbet ettiğiniz kişi hukukun somut olayda hayat bulması ile hukukun kendisini karıştırmaktadır. Hukuk hiçbir hakime göre değişmeyen üstün normlar bütünüdür; ve hakimler bu normlara dayanarak somut olayın şartları çerçevesinde olayı çözerler. Bu bakımdan hukuk 1 tanedir ama o 1 tane olan hukukun uygulanması 1000'ler 10.000'ler... tanedir.

Sizin sohbet ettiğiniz kişiye ise yalnızca bir şart altında katılabilirim ki bu da tüm hukuk uygulayıcılarının mükemmel olmasıdır. Oysa ki hayatın gerçekliğinde böyle bişey mümkün değildir ki buna binaen de yüksek mahkemeler vardır.

mutlakadalet

Hukuk,adalete yönelmiş toplumsal yaşama biçimidir.Toplumsal yaşamdan kaynaklanan bir zorunluluktur.Herkesin birbirinin haklarına saygılı olmasını sağlamaya yönelik mekanizmanın bulunması zorunluluğudur.Her dileyenin istediğini yaptığı yerde hiçkimsenin birşey yapamayacağı sonucu hukukun doğumuna sebep olmuştur.

bir hukukçu olaran bunu söymekten utanıyorum ama bizim ülkemizde hukuk şöyle tanımlanabilir:

hukuk,örümcek ağına benzer.büyük avlar ağı delip geçerken küçük avlar ağa takılır.

ncoban

Hukuk; yurdum sathında, içinde adaletcik oynadığımız, dar alanda kısa paslaşmalar yaptığımız bir mecradır.

Jeanne D'arc

Hukuk rüşvetsiz yürümez gibi bir önkabulümüz olsaydı,

dürüst bir insan olarak nasıl hukuk fakültesi okumayı tercih ederdik ki...

hukuk fakültesi okuyan bizim gibi insanların fakülteyi bitirdikten sonra hangi sektörde çalışacağını aşağı yukarı tahmin edebiliriz: hukuk...

ayrıca bu siteye üye hakimlerimiz var, savcılarımız var.

bunu gözardı ederek böyle bir fikri ifşa etmek onları zan altında bırakacaktır.

bundan ayrı olarak bir ülkede hukukun korunması ve adaletin tesisi ancak dürüst insanların çokluğuyla ve de ittifakıyla gerçekleşir.

hukuk dediğimiz şey belki de yargıcın verdiği karar değildir.

vicdanımızdan gelen itkilerdir.

ben hukuk ve adalet kavramalarını birbirinden bağımsız değerlendirmemek taraftarıyım.

Ama literatürde bir noktadan sonra tıkanıyorsunuz ve bunların farklı farklı değerlendirilmesi gerektiğini düşünüyorsunuz.

Ne olursa olsun, ben ısrarcıyım hukuk ve adalet arasında ilişki her daim kurulmalıdır. Metodolojik açıdan sıkıntılar yaratsa da.

belki de yargıcın verdiği karar sadece bir "karar" dır, hukuk değil.

Huzeyfe

Hukuk kelime anlamı ile haklardır.

Bu köleci devlet (sistem) anlamında insanların alınıp satılması hakkıdır

Hukuk serfleri toprağı ile satabilmektir. (ortaçağda)

Hukuk çocukları, kadınları karın tokluğuna veya daha azına çalıştırabilmektir. (Kapitalizmin ilkel birikim dönemlerinde)

(iki soruya birden cevap oldu özür dilerim)

Nedir hukuk?

Haklardır.

Kime göre?

egemen olana göre.

yukarıda anlattığım gibi her toplum kendi hukukunu yaratmıştır. Soyut bir hukuk sadece tanımlamadır. HAKLAR.

Her egemen toplum grubu/ekonomik güç/aile/Vb. kendi egemenliklerine göre hakların ne olacağını ve nasıl kullanılacağını belirler. Devlet de bunu yerine getirir. Devlet bir kurumdur. Toplumun/insanların yarattığı bir kurum. Onun için toplum, devlet, hukuk birbirinden bağımsız olmayan kavramlardır. Hepsi ekonomik olarak (buna bağlı olarak siyasi) egemenlerin istemlerine göre biçimlenirler.

Örneğin Osmanlı toprağı "mülk'i şahane"dir. yani padişahın mülkü.

Cumhuriyet döneminde farklı bir toprak rejimi gelmiştir.

Bu her toplumda görülmüştür.

Benim düşüncem her toplumun kendi hukukunu yarattığıdır.

Bu çerçevede hukuk son derece durağan ve sistemi savunan (çünkü hukuku o sistem yartmıştır) bir yapılanmadır. Buna göre/savunduğu sisteme göre kurallar koyar. Uluslararası bir hukuk olamaz. Çünkü her ulus bir değildir. Biz ceza yasamızda kan gütme saiki ile adam öldürmeye ceza verirken SSKB tecavüze bu cezayı veriyordu. Sonuçta hukuk bir kültür ve biçimlenme meselesidir. Evrensel hukuk, sınırlar kalktığında/evrenin tek bir toplum olduğunda var olabilir. Yani evrensel hukuk evren bir toplum olduğunda var olabilir.

Sonuçta hukuk yönetenlerin, yönetilenleri nasıl yöneteceğine ilişkin bir kurallar bütünüdür. Bunun içinde ahlak, din, vatan vb. vardır. Ama herkesin anlayışına göre. Kimse kendi bireysel hukukunu yaratmamıştır/yaratamamıştır. Ama budur.

Saygılar.

Av. Muzaffer ERDOĞAN